سیستم حفاظت صاعقه (Lightning Protection System – LPS) یک سیستم ایمنی است که برای محافظت از ساختمانها، سازهها، تجهیزات و افراد در برابر خطرات ناشی از صاعقه طراحی شده است. صاعقه میتواند باعث آسیبهای جدی به سازهها، آتشسوزی، آسیب به تجهیزات الکترونیکی و حتی تلفات جانی شود. سیستم حفاظت صاعقه با هدایت ایمن جریان صاعقه به زمین، از این خطرات جلوگیری میکند.
اجزای اصلی سیستم حفاظت صاعقه
- میلههای صاعقهگیر (Air Terminals):
- میلههای فلزی که در بالاترین نقاط ساختمان نصب میشوند تا صاعقه را جذب کنند.
- این میلهها معمولاً از جنس مس یا آلومینیوم ساخته میشوند.
- هادیهای افقی و عمودی (Down Conductors):
- کابلها یا نوارهای فلزی که جریان صاعقه را از میلههای صاعقهگیر به سیستم زمین منتقل میکنند.
- این هادیها باید بهطور ایمن و با فاصله مناسب از ساختمان نصب شوند.
- الکترودهای زمین (Earth Electrodes):
- بخشی از سیستم که جریان صاعقه را به زمین منتقل میکند.
- الکترودها معمولاً از جنس مس یا گالوانیزه هستند و در خاک دفن میشوند.
- اتصالهای اتصال دهنده (Bonding Connections):
- اتصالاتی که بخشهای مختلف سیستم را به هم متصل میکنند تا اطمینان حاصل شود جریان صاعقه بهطور ایمن به زمین منتقل میشود.
- سیستم همپتانسیلسازی (Equipotential Bonding):
- اتصال تمام بخشهای فلزی ساختمان (مانند لولهها، داکتها و سازههای فلزی) به سیستم حفاظت صاعقه برای جلوگیری از اختلاف پتانسیل خطرناک.
انواع سیستمهای حفاظت صاعقه
- سیستم حفاظت صاعقه خارجی (External LPS):
- این سیستم شامل میلههای صاعقهگیر، هادیها و الکترودهای زمین است.
- هدف آن جذب صاعقه و هدایت ایمن آن به زمین است.
- سیستم حفاظت صاعقه داخلی (Internal LPS):
- این سیستم شامل تجهیزاتی مانند برقگیر (Surge Protection Devices – SPDs) است.
- هدف آن محافظت از تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی در برابر اضافهولتاژهای ناشی از صاعقه است.
کاربردهای سیستم حفاظت صاعقه
- ساختمانهای مسکونی و تجاری: محافظت از سازه و ساکنان.
- سازههای بلند: مانند برجها، دکلها و آسمانخراشها.
- تأسیسات صنعتی: مانند پالایشگاهها، کارخانهها و انبارها.
- تأسیسات زیرساختی: مانند فرودگاهها، بیمارستانها و مراکز داده.
- سازههای تاریخی و فرهنگی: برای محافظت از میراث فرهنگی.
مزایای سیستم حفاظت صاعقه
- جلوگیری از آسیب به ساختمانها و سازهها.
- محافظت از تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی.
- کاهش خطر آتشسوزی ناشی از صاعقه.
- افزایش ایمنی افراد.
- کاهش هزینههای تعمیر و خسارات ناشی از صاعقه.
معایب سیستم حفاظت صاعقه
- هزینه اولیه برای نصب و راهاندازی.
- نیاز به بازرسی و نگهداری دورهای.
- در صورت طراحی نادرست، ممکن است کارایی لازم را نداشته باشد.
استانداردهای سیستم حفاظت صاعقه
سیستمهای حفاظت صاعقه باید مطابق با استانداردهای بینالمللی و محلی طراحی و نصب شوند. برخی از استانداردهای مهم عبارتند از:
- IEC 62305: استاندارد بینالمللی برای سیستمهای حفاظت صاعقه.
- NFPA 780: استاندارد انجمن ملی حفاظت از آتش آمریکا.
- BS EN 62305: استاندارد بریتانیا برای سیستمهای حفاظت صاعقه.
نتیجهگیری
سیستم حفاظت صاعقه یک بخش حیاتی در ایمنی ساختمانها و سازهها است. با نصب صحیح و نگهداری منظم این سیستم، میتوان از خطرات ناشی از صاعقه جلوگیری کرده و ایمنی افراد و تجهیزات را تضمین کرد. برای طراحی و اجرای سیستم حفاظت صاعقه، مشاوره با کارشناسان و رعایت استانداردهای بینالمللی ضروری است.
